Stages of Flowering

Op het eerste gezicht lijken de zorgvuldig geconstrueerde, handgemaakte landschappen van Esther Janssen (1976, Nederland) een gevoel van rust en sereniteit op te roepen. Maar wie zich langer in de werelden die zij creëert begeeft, merkt al snel dat die aanvankelijke kalmte subtiel omslaat in een gevoel van ongemak. Er lijkt iets niet helemaal te kloppen aan de werkelijkheid die zich ontvouwt. Haar landschappen bestaan in een spanningsveld tussen idealisering en vervreemding.

Het is niet zozeer dat alles té perfect oogt; integendeel, de nauwgezet gecomponeerde taferelen hebben juist iets rustgevends en bijna romantisch. En hoewel menselijke figuren volledig afwezig zijn, ontbreekt de menselijke aanwezigheid niet. Overal zijn sporen zichtbaar van een diepgeworteld verlangen naar perfectie. Wat uiteindelijk wringt, is niet de afwezigheid van de mens, maar juist het besef van ons eigen verlangen naar deze merkwaardige, onwerkelijke plekken. Precies in die dubbelzinnigheid ligt de kern van Janssens werk: ergens tussen het idyllische beeld en een blijvend gevoel van vervreemding.

Stages of Flowering neemt de volledige benedenverdieping van het derde paviljoen van Verduyn in beslag. De centrale ligging van het gebouw, ingebed tussen twee weelderige, onderscheidende tuinen, versterkt de dialoog tussen binnen en buiten. Door de openstaande ramen ontstaat een duidelijke scheidslijn tussen verschillende werkelijkheden. Buiten strekt zich een zorgvuldig onderhouden tuin uit; binnen ontvouwen zich talloze geïdealiseerde variaties daarop.

Centraal in de tentoonstelling staan de materialiteit en de uitgesproken beeldtaal die Janssen heeft ontwikkeld door schilderkunst, reliëf- en textieltechnieken met elkaar te verweven. Het artificiële karakter van haar beelden wordt daarbij bewust benadrukt. Elke compositie ontstaat eerst als digitale schets en wordt vervolgens opgebouwd uit kunstleer, dat wordt uitgesneden, gelaagd en met de hand op doek bevestigd. Daarna beschildert zij het oppervlak met acrylverf, waardoor een gelaagde ruimtelijkheid ontstaat die zowel tastbaar als afstandelijk oogt. Pas van dichtbij wordt duidelijk hoe zorgvuldig geconstrueerd deze werelden werkelijk zijn.

Doorheen de tentoonstellingsruimte word je telkens opnieuw geconfronteerd met herkenbare, maar opvallend onpersoonlijke vergezichten, waardoor de aantrekkingskracht van deze composities een subtiel ongemak oproept. Janssen slaagt erin een spanningsveld te creëren en in evenwicht te houden tussen tegengestelde krachten: contemplatie en verstoring, romantiek en realisme, zekerheid en ambiguïteit.